Yüz Körlüğü Nedir?

16.07.2022
128

Yüz körlüğü, nam-ı diğer prosopagnozi, bireyin beyninde yüzleri tanıyan ve ayırt eden kısmının gelişmemesi veya hasar alması durumunda ortaya çıkan, kişinin kendisi de dahil olmak üzere hiç kimsenin yüzünü tanıyamaması veyahut ayırt edememesi, hayalinde canlandıramaması durumudur ve bilişsel, nörolojik, bir bozukluktur. Yüz algısı bozukluğu olup hatırlayamama, unutkanlık hastalığı değildir.

Bu nörolojik bozukluğa, edinilmiş prosopagnozi yani akut beyin hasarı olarak; beyindeki belirli temporo-oksipital lob alanındaki sağ hemisfer hasarı gelişen kanamalar, karbonmonoksit zehirlenmesi, neoplazm, bir diğer tabirle kontrolsüz zararlı veya zararsız anormal hücre çoğalması, temporal lobektomi yani beynin temporal kısmının tamamen veya bir parçasının çıkartılması durumu, yaralanma sonucu travma, Parkinson ve Alzheimer gibi hastalık ve durumlar sebep olabilir.

Yüz körlüğü gelişimsel ve sonradan olmak üzere iki ana gruba ayrılmaktadır ve üç alt başlıkta toplanabilir;

Tamalgısal Yüz Körlüğü

Tamalgısal prosopagnozi, beyindeki yüzleri ayırt eden ve algılayan sistemin ilk aşamaları sırasında sonradan edinilen vakaları tanımlar. Bu durumun oluşmasına sebep olan en etkili bölge beynin sağ art kafa lobudur.

Hasar almış fusiform girus bölgesinin sebep olduğu bir durumdur. Hastalığın bu çeşidinden muzdarip olan kişiler yüzleri her ne kadar tanıdıkları insanlara ait olsa bile tanıyamaz ve bir başkasından ayırt edemez.

Yapılan birtakım deneylerde bu hastalara birden fazla yüz fotoğrafı gösterilmiş ve bu yüzleri birbirlerinden ayırt edemedikleri görülmüştür. Yine yüz körlüğünün tamalgısal versiyonundan muzdarip olan kişiler, yüzleri tanıyamadıkları gibi yüzdeki ifadeleri anlamlandırmakta da zorluk çekebilirler ve yanlış yorumlayabilirler.

Asosyatif Yüz Körlüğü

Asosyatif prosopagnozi, sonradan edinilen ve ilk aşamalarda olmayanlar için kullanılır. Yüz körlüğünün bu çeşidinden muzdarip olan insanlar ilk defa gördükleri kişilerin yüzlerini bir süre akıllarında tuttuktan sonra unutuyor ve bir daha tanıyamıyorlar.

Bellekte bağlantı bozulması sebebi ile olan bu durumun sağ ön temporal bölge ile ilişkili olduğu ve parahippokampal girusun işlevsel olmayışından kaynaklandığı sonucuna ulaşılmaktadır.

Hastalığın bu türüne sahip olan insanlar kendilerine gösterilen fotoğraflardaki yüzleri ve ifadeleri ayırt edebiliyor ve doğru bir şekilde eşleştirebiliyorlar. Tamalgısal bozukluk gibi olmayıp bir yüze baktıklarında anlam çıkartabiliyorlar. Lakin bu türde de yüzü anlamlandırabilseler bile bu kişinin adını, en son ne zaman görüştüklerini veya yakınlık derecesini tanımlayamıyorlar.

Gelişimsel Yüz Körlüğü

Gelişimsel yüz körlüğü veya konjenital prosopagnozi çocuklukta ortaya çıkan ve ölene kadar devam eden bir türdür. Yüz körlüğünün bu türünde genetiğin rol oynadığına inanılıyor ve genetik faktörler yüzünden kişilerin bu hastalıktan muzdarip olduğu düşünülüyor.

Genetik faktörler rol aldığından dolayı bir aile içerisinde birden fazla kişide bu durum görülürse “kalıtsal yüz körlüğü” terimi ile ifade ediliyor. Otozomal dominant kalıtım ile aile üyelerine geçebilen bir türdür.

Yüz Körlüğü Tedavisi Var Mı?

Yüz körlüğü yani prosopagnozinin günümüzde hiçbir kalıcı tedavisi yoktur. Bu konuda birkaç girişimde bulunulmuş lakin katılımcılar arasında kalıcı, hayat boyu sürecek bir gelişim kaydedilememiştir.

İlaçla veya herhangi bir tıbbi müdahele ile tedavi yerine prosopagnoziklere, yani yüz körlüğüne sahip bireylere sosyal yaşamlarını kolaylaştırmak adına karşılarındaki bireylerin yüzlerine odaklanmak yerine aksesuarlarına, giyim tarzlarına, konuşma şekillerine, genel vücut duruşlarına ve vücut dillerine odaklanmaları gerektiği ve insanları yüzlerine göre değil bu özelliklerine göre kategorize etmeleri tavsiye edilmektedir.

Sonuçta bir insanın hal ve hareketleri, duruşu, konuşma şekli ve iletişim tercihleri ve giyinişi size o kişi hakkında en az yüzü kadar hatta daha fazla bilgi verebilmektedir.

Bu yazımızı da beğenebilirsiniz;  Rahim Kanseri Belirtilerine Dikkat Edin

Hastalar, bu durumu şu şekilde ifade ediyorlar; “İnsanların yüzlerine odaklanmak yerine siluetlerine odaklanıyorum, bazıları belirli aksesuarlar takıyorlar mesela kırmızı bir kolye veya yeşil bir küpe gibi ve bunları anımsamak bir yüzü anımsamaktan çok daha kolay benim için.”

Bu süreçte aile dostları ve eşleri de kendilerine yardımcı oluyorlar bir bakıma onların gözleri haline geliyorlar. Bu noktada yüz körlüğünün yüz algısı ile ilgili bir bozukluk olduğunu, hatırlama problemi olmadığını bu iki hastalığın beynin farklı loblarında meydana geldiğini unutmamak gerekir.

Bir başka prosopagnozik birey, film veya dizi izleyemediğini çünkü karakterlerin yüzlerini her seferinde unuttuğu için olay örgüsünden hiçbir şey anlayamadığını ifade ediyor ve şunları da ekliyor;

“Eşim bu süreçte bana çok yardımcı oluyor ve hangi yüzün hangi karaktere ait olduğunu bana açıklıyor, eğer bir dizi veya film fazla karmaşıklaşırsa kapatıyoruz.” Eşi için aynı zamanda insanlarla her karşılaştıklarında kulağına o kişinin kim olduğunu fısıldadığını ekliyor. Bu şekilde sosyal hayatını kolaylaştırmanın bir yolunu bulmuşa benziyorlar!

Yüz Körlüğü Diye Bir Şey Var Mı?

Evet, yüz körlüğü günümüzde gerçek bir nörolojik hastalık olup, bu hastalıktan muzdarip olan insanları zor durumda bırakmakta ve gündelik hayatlarını zora sokmaktadır.

Prosopagnozi, yüz algılama bozukluğudur ve kişilerin kendilerini aynada gördüklerinde tanıyamama, aile üyelerini veya sevdiklerini sorduğunuzda bu kişilerin yüzlerini hayal dahi edememeleri durumudur. Her hastasına sosyal ilişkilerinde inanılmaz bir zorluk getiren bu durumun günümüzde bilinen kalıcı bir tedavisi de bulunmamaktadır.

Yüz Tanıma Hangi Lob?

Yüz körlüğü; yüz tanıma algısıyla ilgili bu bozukluk beynin insan yüzlerini, insan yüzlerine benzeyen lakin insan olmayan nesne ve diğer canlılardan ayırmaya yarayan fusiform girus bölgesi ile alakalıdır. Bu bölge kişinin diğer objelere veya hayvanlara kıyasla insan yüzünü daha ayrıntılı incelemesini sağlamakla görevlidir ve hassas bir sisteme sahiptir. Bu sistemin gelişimsel süreçte kalıtsal olarak veyahut kaza sebebi travma sonucu ve bunlar gibi başka sebeplerle hasar görmesi sonucu yüz körlüğü ortaya çıkmaktadır.

Tanıdık yüzleri ayırt etme ve eşleştirme konusunda bu bölgenin sağ kısmı daha işlevseldir.

Yüz körlüğü, genellikle yetişkin ve yaşlılarda görülmekte olup nadiren genç yetişkin ve çocuklarda da görülebilmektedir.

Bu noktada yine belirtmemiz gerekir ki yüz körlüğü hafıza kaybı, unutkanlık, bunama, görme problemleri ve öğrenme sürecinde yaşanan sıkıntılarla alakalı olmamaktadır ve yüz algılama sisteminin bozulması ile ilişkilidir.

Yüz Agnozisi Nedir?

Agnozi kelimesi Yunanca olup “bilginin yokluğu” anlamına gelmektedir. Bu terimi ilk ortaya atan 1891 yılında Sigmund Freud’dur.

Agnozi, duyusal bilgiyi işleyememek, işleme yetersizliğidir ve çeşitlidir. Tıpkı yüz körlüğü tanımında yaptığımız gibi; hafıza kaybı, unutkanlık, duyusal organlardaki problemler ve rahatsızlıklarla ilgisi olmayıp başlı başına bir tanı ve rahatsızlıktır. Sigmund Freud bunu “nesnelerin tanınmasındaki bozukluk” olarak tanımlamıştır.

İnsan sağlıklı duyulara ve başka hiçbir rahatsızlığa sahip olmasa dahi önündeki yüzü seçemeyebilir, dokunduğu bardağı algılayamayabilir. Buna sebep olarak felç, nörolojik rahatsızlıklar ve bunama işaret edilmekte olup kalıtsal veya travma sonucu da görülebilmektedir.

Agnozinin onlarca çeşidi olmasına rağmen bizim ilgilendiğimiz türü prosopagnozi yani yüz körlüğüdür. Beynin belirli lobunda meydana gelen kalıtsal veya travmatik olaylar sonucu bireyin yaşadığı yüz tanımada algısal bozukluklardır ve kişinin sosyal hayatını oldukça kısıtlamakla beraber hiçbir kalıcı tedavisi günümüzde yoktur. Bir agnozi türü olan yüz körlüğü, insan hayatını kısıtlamakta, en basit günlük işleri dahi zorlaştırmaktadır.

İlginizi çekebilir

 

5/5 - (2 votes)
YAZAR BİLGİSİ
YORUMLAR

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu yukarıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.